Kiedy jesteś nad morzem - lubisz skakać przez fale? Na pewno tak! Ale pamiętaj – fale mogą być niebezpieczne...

Czy fale występują tylko na morzu?

Nie, także na oceanach czy jeziorach. Silne fale występują np. na polskim jeziorze Śniardwy, dlatego mogą tu żeglować tylko doświadczeni wodniacy. Pogoda jest tu zmienna i wiatr często wywołuje duże fale. Jest bardzo niebezpieczny.

Jeśli brzeg jest stromy...

Brzegi strome, wysokie o urwistych ścianach są narażone na niszczące działanie fal morskich. Fale podcinają strome ściany, tzw. klify. Wybrzeże wtedy „cofa się” – woda zabiera piach, a nieraz wraz nim rosnące przy brzegu rośliny czy stojące tam budynki!

Jeśli brzeg jest raczej płaski...

Na wybrzeżach niskich powstają plaże i wydmy, piasek niesiony jest przez fale. Plaże są miejscem to zalewanym, to odkrywanym przez morze, piasek z plaż i płytkiego morza miesza się.

Jaką wysokość mają morskie fale?

Typowa wysokość fali na Morzu Bałtyckim wynosi 5 metrów (jakby sięgała drugiego piętra w bloku). W czasie bardzo silnych sztormów może sięgać jednak nawet 10 metrów (do czwartego piętra!). Najwyższa zanotowana pojedyncza fala na Bałtyku miała wysokość prawie 14 metrów.

Uwaga, fala gigant!

Na spokojnym oceanie fale osiągają około 6 metrów. Fale dwudziestometrowe uznawane są za ogromne, notuje się je np. na niespokojnym oceanie czy na Morzu Północnym. Największe zanotowane kiedykolwiek przez przyrządy badawcze fale miały wysokość 32 metrów!

Czy to prawda, że fale mogą powodować kataklizmy?

Niestety, tak. Tsunami, kataklizm, o którym ostatnio tak głośno, wywołują trzęsieniami dna oceanicznego – efektem są ogromne fale, które zalewają plaże i miasta. Niestety, nie umiemy jeszcze do końca przeciwdziałać takim kataklizmom. Niekiedy możemy je przewidywać.

Czym rożni się odpływ od przypływu?

Najbardziej przewidywalne ruchy wody morskiej i oceanicznej związane z przyciąganiem Księżyca i Słońca to tak zwane pływy.

Pływy polegają na tym, że powtarza się podnoszenie i opadanie poziomu wody morskiej. Podnosząca się i opadająca woda przesuwa się także w poziomie (sięga bliżej lub dalej w głąb wybrzeża). Gdy poziom morza podnosi się, mówimy o przypływie, gdy opada – o odpływie. Różnica poziomu pomiędzy przypływem a odpływem wynosi niekiedy nawet kilkanaście lub 20 metrów. Największe przypływy i odpływy zdarzają się w Kanadzie, na Bałtyku są bardzo niewielkie, prawie niewidoczne, mierzy się je w centymetrach.

Lubisz morze?